Budowa eremu

Budowę klasztoru rozpoczęto 1629, a już w roku 1633 zamieszkali tu pierwsi pustelnicy. W 1640 r. konsekrowano kościół pw. św. Proroka Eliasza. Wkrótce wybudowano mur zamykający klauzurę i 12 eremitarzy. W późniejszych czasach powstał monumentalny most pustelniczy łączący dwa wzgórza eremickie.

1. Budowa klasztoru
Po zniwelowaniu i przystosowaniu wzgórza pod budowę, dnia 19 marca 1629 r., uroczyście poświęcono kamień węgielny. Nad budową czuwali bracia z klasztoru ŚŚ. Michała i Józefa w Krakowie, mieszkający na ten czas w nowo wybudowanym dworze w Paczółtowicach. Prace postępowały szybko. Fundatorka zamierzała wznieść kościół z czarnego marmuru. Uzyskała nawet na to pozwolenie od definitorium generalnego w Rzymie (w maju 1629 roku). Dnia 28 września 1633 r., ku wielkiej radości fundatorki, rozpoczęto życie eremickie. Niebawem jednak z powodu dalszej budowy musiano przerwać regularne życie.
Dokument fundacyjny klasztoru z 10 maja 1631 r.

Aktem w Rogowie dnia 10 maja 1631 r. fundatorka oficjalnie erygowała klasztor pustelniczy pod wezwaniem Św. Eliasza, oddając karmelitom bosym w posiadanie wsie: Paczółtowice, Siedlec, Żbik, młyn chechelski i części w Żarach. Dobra te przeznaczyła na wybudowanie klasztoru i stałe utrzymanie pustelników. Po dziesięciu latach budowy, nakładem 75 000 zł uiszczonych przez Firlejową, stanął kościół wraz z jednym skrzydłem klasztoru. Do roku 1637 wybudowano trzy pierwsze eremitarze (pustelnie): św Agnieszki, św. Jana Chrzciciela, Wniebowzięcia NMP. Do roku 1640 ukończono kościół. Poświęcenia dokonał cioteczny brat fundatorki Piotr Gembicki, biskup przemyski i kanclerz wielki koronny, dnia 21 września 1640 r. Papież Urban VIII udzielił wszystkim uczestnikom uroczystości odpustu zupełnego. Fundatorka zaś urządziła dla gości ucztę przy klasztorze. Po skończonych uroczystościach o. Felicjan od Wszystkich Świętych, prowincjał ogłosił dnia 1 października 1640 r. dekret wieczystej klauzury, wydany dla pustelni przez papieża Grzegorza XV. Szczęśliwie roz­poczęto dzieło Boże - ćwiczenia zakonne. Pierwszym przeorem kanonicznie był o. Michał od Zwiastowania NMP (Michael a Vidarte). Fundatorka bogato wyposażyła kościół i klasztor. Darowała ok. 30 obrazów oraz bogate szaty liturgiczne, naczynia itd.. Celem zabezpieczenia i utrzymania na stałe wszelkich dóbr ruchomych i nieruchomych klasztoru pustelniczego, Agnieszka Firlejowa uzyskała najpierw dekret kapituły generalnej w Rzymie (z dnia 15 kwietnia 1664 r.), a następnie bullę papieża Urbana VIII (z dnia 15 czerwca 1664 r.) o nienaruszalności dóbr klasztornych.

Ogólny widok eremu św. Eliasza w Czernej. Kwasoryt.

2. Budowa mostu eremickiego i furty
Do roku 1668 główna brama wjazdowa i wejściowa do eremu znajdowała się od strony południowej, w kierunku wsi Czerna. Istniejąca do dziś bramka w murze klauzurowym prowadziła do furty przy kaplicy Św. Abrahama. Przy kaplicy były mieszkania dla gości, a obok stajnia dla koni. Prokurator klasztoru odprawiał codziennie w kaplicy Mszę św. dla służby; uczestniczyli w niej także mieszkańcy Czernej i okolicy.

Druga brama, tylko przejazdowa, do wyłącznego użytku klasztoru, stała na starej drodze do Siedlca. Ponieważ brama ta - pomimo znacznego oddalenia od klasztoru - często była w użyciu, dlatego w 1668 r. postanowiono przenieść furtę w jej pobliże. W tym celu postanowiono zrobić drogę od kla­sztoru do bramy siedleckiej, poniżej dawnego mostu i stawów, wznieść most łączący wzgórze klasztorne z górą siedlecką oraz wybudować nową furtę we wskazanym miejscu. Ponieważ miała ona znajdować się przed mostem w pobliżu bramy siedleckiej, w celu zamknięcia klauzury postanowiono otoczyć murem drogę prowadzącą do furty.

Budowę mostu pustelniczego rozpoczęto w 1671 r., a pralnię za rzeczką Eliaszówką wzniesiono już w 1673 r. Postawienie tak dużego mostu było kosztowne i przeciągało się długie lata.

Wreszcie w 1691 r., po 20 latach, ukończono budowę mostu pustelniczego. Most był bardzo okazały. Posiadał wiele walorów architektonicznych. Jeszcze obecnie - choć w ruinie - jest on unikatem tego rodzaju w skali europejskiej. Most łączy dwa wzgórza oddzielone głębokim jarem. Całkowita długość mostu wynosiła 120 m, szerokość 9,5 m, wysokość najwyższego przęsła 18 m. Na kamiennych filarach dwumetrowej grubości, ponad głębokim jarem budowniczy przerzucił 11 arkad z kamiennymi balustradami, figurami świętych przy wjeździe i u wylotu mostu.

W 1695 r. ukończono wreszcie mury klauzury od furty do bramy siedleckiej. Przeniesiono główną furtę za most. Przy niej również znajdowała się kaplica dla służby i okolicznych mieszkańców. W sklepionej kaplicy z początku XVIII wieku znajdował się marmurowy ołtarz z obrazem Matki Bożej Większej. Z lewej strony furty dobudowano eremitarz z mieszkaniem dla pu­stelnika, którego opis zamieszczono w inwentarzu z końca XVIII w. Przy furcie za mostem mieściły się również pokoje gościnne oraz stajnie dla koni. Dawną furtę przy kaplicy św. Abrahama zamieniono na eremitarz.

3. Studnia eremicka
W pierwszej połowie XVII wieku wodę dla klasztoru pustelnicy dowozili ze źródła św. Eliasza. Było to dla nich bardzo uciążliwe. W 1644 r., za poradą pewnego bernardyna z Alwerni, rozpoczęto kopanie studni na podwórzu klasztornym, od strony kuchni i czeladnicy. Kopali ją sami pustelnicy w litej skale. Po siedmiu latach pracy dotarli do wody, która trysnęła w wystarczającej dla potrzeb klasztoru ilości. Studnia posiadała 21 m głębokości i 2 m średnicy. W 1652 r. o. Celestyn od Ducha Świętego, przeor klasztoru, ozdobił studnię i wycembrował marmurem. Do chwili obecnej wznosi się nad nią cebulasta kopuła z latarnią kryta gontem, wsparta na ośmiu filarkach. W 1936 r. pogłębiono studnię o 37 m przez wybicie otworu o średnicy 25 cm.

77.jpg

Warto zobaczyć